Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1937 i 2491) („ustawa o BFG”) wprowadziła nowe zasady finansowania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego („BFG”, „Fundusz”), w tym obowiązkowego systemu gwarantowania depozytów.

Podstawowym źródłem finansowania wypłaty środków gwarantowanych w kasach jest fundusz gwarancyjny kas. Fundusz gwarancyjny kas jest zasilany składkami wnoszonymi kwartalnie przez kasy. Docelowo do dnia 3 lipca 2034 r. środki systemu gwarantowania depozytów w kasach (w rozumieniu art. 2 pkt 70 ustawy o BFG), na który składają się m.in. środki funduszu gwarancyjnego kas do wykorzystania, powinny osiągnąć poziom odpowiadający 1 % kwoty środków gwarantowanych w kasach („poziom docelowy”).

Wnoszenie składek

Łączną kwotę składek na obowiązkowy system gwarantowania depozytów na dany rok kalendarzowy należnych kwartalnie od kas określa Rada BFG, biorąc pod uwagę m.in. bieżący stan środków systemu gwarantowania depozytów w kasach oraz planowaną ścieżkę dojścia do poziomu docelowego.

Część składki może być wnoszona w formie zobowiązań do zapłaty, czyli bezwarunkowych zobowiązań do wniesienia środków pieniężnych odpowiadających części składki wnoszonej w tej formie (maksymalny udział zobowiązań do zapłaty określa Rada BFG). Wypłaty środków gwarantowanych w pierwszej kolejności finansowane są ze środków otrzymanych z tytułu zobowiązań do zapłaty. Szczegółowe zasady wnoszenia części składki w formie zobowiązań do zapłaty, w tym obowiązki sprawozdawcze z tym związane, reguluje ustawa o BFG (w szczególności art. 303 – 305) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 8 marca 2017 r. w sprawie przekazywania w formie zobowiązań do zapłaty składek wnoszonych do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego przez banki, oddziały banków zagranicznych, firmy inwestycyjne, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową (Dz.U. poz. 514).

Obowiązek wniesienia składki powstaje z pierwszym dniem kwartału, a termin wnoszenia składek określa Rada BFG.

Wyznaczanie składek

Kwoty składek na cele gwarantowania depozytów, należnych za dany kwartał od poszczególnych kas, są wyznaczane w oparciu o łączną kwotę składek, która jest określana corocznie przez Radę Funduszu (najpóźniej do dnia 1 marca każdego roku). W każdym kwartale ¼ tej kwoty podlega podziałowi pomiędzy poszczególne kasy. Składka należna za dany kwartał od każdej kasy jest indywidualnie określana przez BFG, a informacja o jej wysokości jest przekazywana kasom najpóźniej odpowiednio do dnia 10 marca, 10 czerwca, 10 września oraz 10 grudnia danego roku. Wysokość składek jest wyznaczana z uwzględnieniem:

  • podstawy wyznaczenia, tj. wartości środków gwarantowanych w kasie zobowiązanej do wniesienia składki wg stanu na koniec kwartału poprzedzającego kwartał, którego składka dotyczy,
  • profilu ryzyka kasy, uwzględniającego ocenę ryzyka w obszarach kapitału, płynności i finansowania, jakości aktywów oraz modelu prowadzenia działalności i zarządzania.

Sposób określania profilu ryzyka został określony w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 27 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu określania profilu ryzyka spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych oraz uwzględniania tego profilu w wyznaczaniu składek na fundusz gwarancyjny kas (Dz.U. z 2017 r. poz. 26) (dalej: rozporządzenie). Na podstawie ww. rozporządzenia BFG opracował metodę wyznaczania składek na fundusz gwarancyjny kas, która została zatwierdzona przez Komisję Nadzoru Finansowego („KNF”). Składki za 2017 r. zostały wyznaczone z wykorzystaniem metody zatwierdzonej uchwałą Komisji Nadzoru Finansowego nr 22/2017 z dnia 31 stycznia 2017 r. w sprawie zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Finansowego metody wyznaczania składek na fundusz gwarancyjny kas, natomiast od 2018 r. składki są wyznaczane z wykorzystaniem metody zatwierdzonej uchwałą Komisji Nadzoru Finansowego 28/2018 z dnia 6 lutego 2018 r. w sprawie zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Finansowego metody wyznaczania składek na fundusz gwarancyjny kas.

Opis metody wyznaczania składek na fundusz gwarancyjny kas

Ocena profilu ryzyka kas dokonywana jest na podstawie zestawu wskaźników ryzyka o wagach i parametrach punktacji (górna i dolna granica przedziału oceny ryzyka) określonych w poniższej tabeli.

Tabela Lista zastosowanych wskaźników ryzyka wraz z wagami i parametrami punktacji

Kategoria Wskaźnik ryzyka Waga wskaźnika ryzyka Przedziały oceny ryzyka Znak*
granica dolna (bj) granica górna (aj)
I Kapitał A1. Wskaźnik dźwigni 15,0% 1,0% 5,0% (-)
A2. Współczynnik wypłacalności 15,0% 5,0% 10,0% (-)
II Płynność
i finansowanie
A3. Wskaźnik rezerwy płynnej do limitu 10% funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego 15,0% 100,0% 200,0% (-)
A4. Wskaźnik kredytów ogółem do depozytów ogółem 15,0% 60,0% 90,0% (+)
III Jakość aktywów A5. Wskaźnik jakości kredytów 20,0% 5,0% 20,0% (+)
IV Model  prowadzenia działalności
i zarządzanie
A6. Wskaźnik 20-krotności wymogów kapitałowych do aktywów ogółem 10,0% 70,0% 90,0% (+)
A7. Wskaźnik zwrotu z aktywów (ROA) 10,0% 0,0% 1,0% (-)

* (-) im wyższa wartość wskaźnika, tym niższe ryzyko, (+) im wyższa wartość wskaźnika, tym wyższe ryzyko.

Algorytm obliczania składek należnych kwartalnie jest zgodny z załącznikiem do rozporządzenia – poniżej wskazane zostały poszczególne etapy wyznaczania składek:

  • przypisanie indywidualnych punktowych ocen ryzyka (IRS) wszystkim wskaźnikom dla każdej kasy (w skali od 0 do 100 punktów, dokonywane z zastosowaniem liniowej metody skali ruchomej);
  • obliczenie całkowitej oceny punktowej ryzyka (ARS) dla każdej kasy (ważona suma indywidualnych punktowych ocen ryzyka poszczególnych wskaźników);
  • przypisanie każdej kasie całkowitej wagi ryzyka (ARW) (w przedziale 75%-150%, dokonywane z zastosowaniem liniowej metody skali ruchomej);
  • obliczenie składek uzależnionych od ryzyka dla każdej kasy (uwzględnienie współczynnika korekty µ).

Szczegółowe opisy metod wyznaczania składek zatwierdzonych przez KNF, mających zastosowanie do określenia wysokości składek na fundusz gwarancyjny kas odpowiednio w 2017 r. oraz od 2018 r. znajdują się w dokumentach zamieszczonych poniżej.