FAQ - najczęściej zadawane pytania
- 1. Jakie banki uczestniczą w polskim systemie gwarantowania depozytów?
- 2. Czy gwarancje BFG posiadają oddziały banków mających siedzibę poza terytorium RP?
- 3. Czy gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego objęte są depozyty zgromadzone w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych?
- 4. Kto to jest deponent?
- 5. Czyje depozyty nie podlegają ochronie?
- 6. Co jest gwarantowane?
- 7. Czy gwarancjami Funduszu objęte są także odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach?
- 8. Czy limit gwarancji odnosi się do jednego rachunku, czy też do wszystkich rachunków deponenta zgromadzonych w danym banku?
- 9. Czy gwarancjami BFG objęte są rachunki wspólne?
- 10. Czy wspólność majątkowa małżonków ma wpływ na wysokość gwarancji?
- 11. Czy osoba małoletnia jest deponentem?
- 12. Czy kupując wszystkie produkty lokacyjne w placówce bankowej korzystamy z gwarancji BFG w przypadku spełnienia warunku gwarancji?
- 13. Co to jest dzień spełnienia warunku gwarancji?
- 14. Jaki kurs jest stosowany do obliczenia wartości euro w złotych?
- 15. Kiedy Komisja Nadzoru Finansowego podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności banku?
- 16. W jaki sposób deponenci są powiadamiani o rozpoczęciu wypłaty środków gwarantowanych?
- 17. W jaki sposób deponent może odebrać należne środki gwarantowane?
- 18. Czy możliwe jest otrzymanie środków gwarantowanych po zakończeniu wypłat przez podmiot dokonujący wypłat?
- 19. Jak wygląda procedura wypłaty świadczeń gwarancyjnych przez BFG?
- 20. Co dzieje się ze środkami pieniężnymi, których wielkość przekracza gwarancje Funduszu? Czy można je odzyskać?
- 21. W jakim okresie można odebrać środki gwarantowane?
1. Jakie banki uczestniczą w polskim systemie gwarantowania depozytów?
Systemem gwarantowania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego objęte są depozyty zgromadzone we wszystkich bankach krajowych, tzn. mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na formę ich działalności (w formie spółek akcyjnych, spółdzielczych oraz państwowych).
2. Czy gwarancje BFG posiadają oddziały banków mających siedzibę poza terytorium RP?
Zgodnie z zasadami przyjętymi w Unii Europejskiej, oddziały banków mających siedzibę w innych państwach będących członkami Unii, a wykonujące działalność na terytorium Polski, przynależą do systemu gwarantowania depozytów kraju macierzystego (kraju siedziby). Zgodnie z przyjętą w marcu 2009 r. nowelizacją dyrektywy 94/19/WE poziom gwarancji we wszystkich państwach należących do Unii Europejskiej od 31 grudnia 2010 r. powinien wynosić 100 000 euro.
3. Czy gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego objęte są depozyty zgromadzone w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych?
Nie. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, działające w oparciu o przepisy ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, nie są bankami w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo bankowe. W związku z tym, środki zgromadzone w kasach nie podlegają ochronie określonej w ustawie o BFG.
4. Kto to jest deponent?
Zgodnie z ustawą o BFG (art. 2 pkt 1), deponentem jest osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, o ile posiada ona zdolność prawną oraz podmioty, o których mowa w art. 49 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe, będąca stroną umowy imiennego rachunku bankowego lub posiadająca wynikającą z czynności bankowych wierzytelność do banku objętego obowiązkowym systemem gwarantowania oraz osoby, o których mowa w art. 55 ust. 1 oraz art. 56 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe (osoby posiadające wierzytelności do banku z tytułu zapisu bankowego na wypadek śmierci oraz z tytułu kosztów pogrzebu posiadacza rachunku), z zastrzeżeniem art. 26q, o ile ich wierzytelność do banku stała się wymagalna przed dniem spełnienia warunku gwarancji.
Ustawa o BFG (art. 2 pkt 1 lit. a - k) przewiduje także, że nie wszystkim posiadaczom rachunków bankowych i wierzycielom banku z tytułu innych czynności bankowych przysługuje status deponenta.
5. Czyje depozyty nie podlegają ochronie?
Gwarancje BFG nie obejmują środków zdeponowanych w banku przez:
- Skarb Państwa,
- banki krajowe, banki zagraniczne oraz instytucje kredytowe - w rozumieniu ustawy - Prawo bankowe,
- spółki prowadzące giełdę, rynek pozagiełdowy lub alternatywny system obrotu, firmy inwestycyjne, zagraniczne firmy inwestycyjne, zagraniczne osoby prawne prowadzące działalność maklerską oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi,
- krajowe i zagraniczne zakłady ubezpieczeń, krajowe i zagraniczne zakłady reasekuracji, w rozumieniu ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,
- narodowe fundusze inwestycyjne, firmy zarządzające w rozumieniu ustawy o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji,
- fundusze inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, fundusze zagraniczne, spółki zarządzające, oddziały towarzystw inwestycyjnych w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych,
- otwarte fundusze emerytalne, pracownicze fundusze emerytalne, powszechne towarzystwa emerytalne, pracownicze towarzystwa emerytalne w rozumieniu ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,
- spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową w rozumieniu ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych,
- osoby posiadające w dniu spełnienia warunku gwarancji pakiet co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu lub udziału w kapitale zakładowym, a także osoby, które w stosunku do nich są podmiotami dominującymi lub zależnymi w przypadku gdy osoby te pełniły swoje funkcje w dniu spełnienia warunku gwarancji, bądź w okresie bieżącego roku obrotowego (obrachunkowego) lub poprzedzającego dzień spełnienia warunku gwarancji,
- członków zarządu i rady nadzorczej banku krajowego oraz osoby pełniące w tym banku funkcje dyrektorów i zastępców dyrektorów w centrali banku, jak również dyrektorów i zastępców dyrektorów oddziałów tego banku, w przypadku gdy osoby te pełniły swoje funkcje w dniu spełnienia warunku gwarancji, bądź w okresie bieżącego roku obrotowego (obrachunkowego) lub poprzedzającego dzień spełnienia warunku gwarancji,
- dyrektorów oraz zastępców dyrektora oddziału banku zagranicznego lub oddziału instytucji kredytowej, w przypadku którego nastąpiło spełnienie warunku gwarancji, jeżeli osoby te pełniły swoje funkcje w dniu spełnienia warunku gwarancji, bądź w okresie bieżącego roku obrotowego (obrachunkowego) lub poprzedzającego zawieszenie działalności banku lub dzień spełnienia warunku gwarancji;
6. Co jest gwarantowane?
System gwarantowania depozytów chroni środki pieniężne zgromadzone na wszystkich rodzajach imiennych rachunków bankowych, nominowanych zarówno w złotych, jak i w walutach obcych. Gwarancjami objęte są także inne wierzytelności pieniężne, wynikające z czynności bankowych, o ile są potwierdzone dokumentami imiennymi (np. wierzytelności wynikające z polecenia przelewu lub emisji bankowych papierów wartościowych - pełen katalog czynności bankowych zawiera art. 5 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo bankowe). Gwarancji systemu podlegają również wierzytelności do banku z tytułu zapisu bankowego na wypadek śmierci oraz z tytułu kosztów pogrzebu posiadacza rachunku, o ile wierzytelności te stały się wymagalne przed dniem zawieszenia działalności banku.
Należy zwrócić uwagę, że w przypadku niektórych produktów dostępnych klientom banków, bank pośredniczy jedynie w ich sprzedaży (dotyczy to np. jednostek funduszy inwestycyjnych czy produktów ubezpieczeniowych) i nie są one objęte gwarancjami systemu gwarantowania. Banki oferują także produkty łączone, np. lokata bankowa oraz jednostki funduszy inwestycyjnych - wtedy gwarancjami chroniona jest tylko część lokacyjna produktu.
7. Czy gwarancjami Funduszu objęte są także odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach?
Limit kwoty gwarantowanej przez BFG obejmuje środki zgromadzone na rachunkach według stanu na dzień spełnienia warunku gwarancji łącznie z odsetkami naliczonymi do tego dnia, zgodnie z oprocentowaniem wskazanym w umowie, niezależnie od terminu ich wymagalności.
8. Czy limit gwarancji odnosi się do jednego rachunku, czy też do wszystkich rachunków deponenta zgromadzonych w danym banku?
Maksymalna wysokość środków, która może być zwrócona jednemu deponentowi w ramach gwarancji BFG w danym banku wynosi równowartość w złotych 100 000 euro, bez względu na liczbę rachunków bankowych posiadanych przez deponenta w tym banku. Podstawą wyliczenia należnej od Funduszu kwoty jest suma należności od banku (suma środków zgromadzonych na wszystkich imiennych rachunkach oraz wierzytelności z innych czynności bankowych).
9. Czy gwarancjami BFG objęte są rachunki wspólne?
Rachunki wspólne również objęte są gwarancjami. W przypadku rachunku wspólnego kwota gwarantowana wyliczana jest odrębnie dla każdego ze współposiadaczy rachunku. Należność deponenta z tytułu rachunku wspólnego liczona jest w następujący sposób: środki na rachunku dzielone są między wszystkich współposiadaczy, zgodnie z postanowieniami umowy rachunku, a jeśli takich postanowień nie ma - ustala się dla wszystkich równe części i oblicza wartość gwarancji dla każdego z współposiadaczy rachunku osobno.
10. Czy wspólność majątkowa małżonków ma wpływ na wysokość gwarancji?
Nie. Każdy z małżonków traktowany jest jako odrębny deponent bez względu na wzajemne stosunki majątkowe.
11. Czy osoba małoletnia jest deponentem?
Tak. Jeśli małoletni jest posiadaczem imiennego rachunku bankowego lub posiada wierzytelność do banku wynikającą z innych czynności bankowych jest deponentem w rozumieniu przepisów ustawy o BFG i ma prawo do kwoty gwarantowanej.
12. Czy kupując wszystkie produkty lokacyjne w placówce bankowej korzystamy z gwarancji BFG w przypadku spełnienia warunku gwarancji?
Kupując w banku produkty lokacyjne, klienci coraz częściej spotykają się z dużą różnorodnością form tychże produktów. Nie zawsze odpowiedź na pytanie, czy produkt objęty jest gwarancjami BFG jest odpowiedzią prostą. W praktyce, żeby odpowiedzieć sobie na tak zadane pytanie należy rozpoznać dwie kwestie:
- po pierwsze: z kim klient podpisuje umowę? To, że klient podpisuje umowę w placówce bankowej nie oznacza, że bank jest stroną umowy. Często banki występują w roli pośrednika. W takim przypadku, klient nabywając produkt w banku podpisuje umowę z innym podmiotem finansowym, np. z towarzystwem ubezpieczeniowym. Bardzo ważnym jest rozpoznanie strony umowy. Jeżeli stroną umowy nie jest bank, wtedy produkt lokacyjny nie jest objęty gwarancjami BFG.
- po drugie: jeżeli stroną umowy jest bank należy rozpoznać jaki produkt jest przedmiotem umowy oraz jaka jest podstawa prawna „emisji" tego produktu, aby móc stwierdzić, czy wierzytelność klienta będzie wierzytelnością z tytułu czynności bankowej? Rozpoznanie tego zagadnienia może wymagać szerszej wiedzy prawno-finansowej. Dlatego w przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy zapytać pracownika banku, czy dany produkt emitowany jest na podstawie ustawy - Prawo bankowe, czy też na podstawie innych przepisów. Jeżeli na podstawie ustawy - Prawo bankowe to należy wyjaśnić, czy ta „emisja" jest czynnością bankową w rozumieniu tej ustawy. Jeżeli tak, wtedy produkt jest objęty gwarancjami BFG. Katalog czynności bankowych zawiera art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy. W praktyce, jeżeli korzystamy ze „standardowych" lokat, depozytów terminowych, rachunków bieżących, nie należy się niepokoić, bowiem wszystkie te instrumenty objęte są gwarancjami BFG. Powyżej przedstawione rozważania można zilustrować schematem. Na rynku bankowym najpowszechniejszymi formami złożonych produktów lokacyjnych są: lokata z funduszem, polisa lokacyjna oraz certyfikaty depozytowe. Charakterystyka tych produktów z punktu widzenia ochrony gwarancyjnej BFG przedstawia tabela.
13. Co to jest dzień spełnienia warunku gwarancji?
Zobowiązanie BFG wobec deponenta z tytułu gwarantowania depozytów powstaje z dniem spełnienia warunku gwarancji, czyli - w przypadku banku krajowego - dniem wskazanym w decyzji Komisji Nadzoru Finansowego jako dzień zawieszenia działalności banku i ustanowienia zarządu komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.
14. Jaki kurs jest stosowany do obliczenia limitu gwarancyjnego 100 000 euro w złotych?
Do obliczenia wartości euro w złotych przyjmuje się kurs średni z dnia spełnienia warunku gwarancji (tj. z dnia wskazanego w decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, jako dzień zawieszenia działalności banku i ustanowienia zarządu komisarycznego oraz wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości), ogłaszany przez Narodowy Bank Polski.
15. Kiedy Komisja Nadzoru Finansowego podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności banku?
Komisja Nadzoru Finansowego podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności banku przypadku, gdy:
- według bilansu sporządzonego na koniec okresu sprawozdawczego aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań
lub
- z powodów związanych bezpośrednio z sytuacją finansową banku nie reguluje on swoich zobowiązań w zakresie wypłaty środków gwarantowanych wobec deponentów.
Wówczas Komisja Nadzoru Finansowego podejmuje decyzję o zawieszeniu działalności banku i ustanowieniu zarządu komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz jednocześnie podejmuje decyzję:
- o jego przejęciu przez inny bank, za zgodą banku przejmującego,
albo
- występuje do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W tym przypadku następuje spełnienie warunku gwarancji.
16. W jaki sposób deponenci są powiadamiani o rozpoczęciu wypłaty środków gwarantowanych?
Sposób i termin wypłat środków gwarantowanych zostaje podany do publicznej wiadomości przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny m.in. w drodze ogłoszenia, w piśmie o zasięgu ogólnokrajowym. Informacje takie zostaną również zamieszczone na stronie internetowej Funduszu.
17. W jaki sposób deponent może odebrać należne środki gwarantowane?
Należność można odebrać gotówką lub dysponując przelew na wskazany rachunek bankowy, w wyznaczonym przez podmiot dokonujący wypłat środków gwarantowanych miejscu i terminie. Po tym okresie odbiór środków gwarantowanych jest możliwy w Biurze Funduszu - po wypełnieniu odpowiedniego wniosku o wypłatę środków gwarantowanych - w ciągu 5 lat od dnia spełnienia warunku gwarancji
18. Czy możliwe jest otrzymanie środków gwarantowanych po zakończeniu wypłat przez podmiot dokonujący wypłat środków gwarantowanych?
Tak. Po zakończeniu wypłat przez podmiot dokonujący wypłat z wnioskiem o wypłatę środków gwarantowanych można wystąpić do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
19. Jak wygląda procedura wypłaty świadczeń gwarancyjnych przez BFG?
- listę deponentów sporządza zarząd komisaryczny banku lub podmiot uprawniony do reprezentacji. Nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji przekazuje ją Zarządowi Bankowego Funduszu Gwarancyjnego;
- Zarząd Funduszu sprawuje bieżącą kontrolę przygotowania listy deponentów przez zarząd komisaryczny lub podmiot uprawniony do reprezentacji;
- wypłat środków gwarantowanych dokonuje w imieniu i na rachunek Funduszu zarząd komisaryczny, podmiot uprawniony do reprezentacji lub podmiot, z którym Zarząd Funduszu zawrze umowę o dokonanie wypłat środków gwarantowanych. Decyzję w tym zakresie podejmuje Zarząd Funduszu,
- zarządowi komisarycznemu, podmiotowi uprawnionemu do reprezentacji lub podmiotowi, który będzie dokonywał wypłat środków gwarantowanych, Zarząd Funduszu przekazuje listę wypłat, zawierającą dane niezbędne do dokonywania wypłat;
- Zarząd Funduszu podejmuje uchwałę, w której określa informacje o podmiocie, za pośrednictwem którego będą realizowane wypłaty środków gwarantowanych, sposób dokonywania wypłat oraz kwotę stanowiącą sumę środków gwarantowanych przekazaną na wypłaty środków gwarantowanych i wysokość kwot wpłat banków. Uchwałą ta podawana jest do publicznej wiadomości, w drodze ogłoszenia w piśmie o zasięgu ogólnokrajowym, oraz przekazana podmiotom objętym systemem gwarantowania i zarządowi komisarycznemu, podmiotowi uprawnionemu do reprezentacji lub podmiotowi, który będzie dokonywał wypłat środków gwarantowanych;
- wszystkie banki objęte systemem gwarantowania są obowiązane wnieść ustalone w uchwale Zarządu Funduszu kwoty przeznaczone na wypłaty dla deponentów na rachunek Funduszu wskazany w ww. uchwale;
- Fundusz przekazuje zarządowi komisarycznemu, podmiotowi uprawnionemu do reprezentacji lub podmiotowi, który będzie dokonywał wypłat środków gwarantowanych otrzymane z banków kwoty na wypłaty dla deponentów banku, co do którego nastąpiło spełnienie warunku gwarancji;
Zarząd komisaryczny, podmiot uprawniony do reprezentacji lub podmiot, który będzie dokonywał wypłat środków gwarantowanych dokonuje wypłat środków gwarantowanych zgodnie z uchwałą Zarządu Funduszu, w ciągu 20 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji.
Cała procedura wypłat środków gwarantowanych powinna się zakończyć w ciągu 20 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji. W przypadku wystąpienia okoliczności uniemożliwiających wypłatę środków gwarantowanych w powyższym terminie, Komisja Nadzoru Finansowego może przedłużyć termin wypłat, nie dłużej jednak niż o 10 dni roboczych liczonych od dnia, w którym upływa termin 20 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji.
20. Co dzieje się ze środkami pieniężnymi, których wielkość przekracza gwarancje Funduszu? Czy można je odzyskać?
Środki pieniężne, których wielkość przekracza gwarancje Funduszu stanowią wierzytelność deponenta do banku. Po ogłoszeniu upadłości banku deponent ma prawo dochodzić swoich roszczeń na ogólnych zasadach prawa upadłościowego i naprawczego. Wówczas środki te stanowią wierzytelność deponenta do masy upadłości banku. W przypadku zawarcia układu między wierzycielami a upadłym bankiem, wierzytelności te zaspokojone będą w sposób określony w tym układzie. Jeśli natomiast układ taki nie zostanie zawarty, a przedsiębiorstwo upadłego banku zostanie sprzedane w całości, nabywca przejmuje zobowiązania wobec klientów. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo nie zostanie sprzedane w całości, to kwoty nie objęte gwarancjami BFG mogą być odzyskane w wyniku podziału masy upadłości banku, jeżeli będzie ona wystarczająca. Deponent powinien zgłosić swoje wierzytelności sędziemu-komisarzowi w terminie wskazanym w postanowieniu sądu o ogłoszenie upadłości banku.
21. W jakim okresie można odebrać środki gwarantowane?
Po zakończeniu wypłat przez zarząd komisaryczny, podmiot uprawniony do reprezentacji lub podmiot, który dokonywał wypłat na podstawie umowy z Funduszem, środki gwarantowane można odebrać w Biurze Funduszu w ciągu 5 lat od dnia spełnienia warunku gwarancji. Po tym terminie roszczenia z tytułu gwarancji ulegają przedawnieniu.